Thứ Năm, 05/01/2017

NGUYỄN QUANG MÂU - NGƯỜI ANH HÙNG LAO ĐỘNG VỚI BÀI HÁT “NGƯỜI DOANH NHÂN”

 LTS: Mỗi một đời người như vận vào mình những mối lương duyên, để họ vinh, nhục với nghiệp. Với Anh hùng Lao động Nguyễn Quang Mâu, mối lương duyên với nghề “thổ mộc” của đất sét nung Việt Nam, đã làm ông bao phen “chìm, nổi” với nghiệp. Lời bài Người Doanh nhân: “Một đời Doanh nhân đắng cay và thăng trầm. Một đời sóng gió lái con thuyền đi tới. Một đời người lính chiến trinh thương trường. Một đời nghệ sĩ khát khao tìm kiếm. Đồng tiền biến hình có đây mà trắng tay. Thuyền không lớn sao vội ra khơi. Chí không cao sao cùng thế giới. Dân không giàu sao mà nước mạnh. Lòng không bền sao làm doanh nhân. Bao nhiêu năm để có một ngày, hạnh phúc nhìn cơ đồ hôm nay. Bao nhiêu năm cạn chén rượu này, chợt thấy mình tóc bạc không hay…”, được nhạc sĩ, ca sĩ Trần Tiến hát tặng ông trong Ngày Doanh nhân Việt Nam, đã minh chứng và làm ông cảm động sâu sắc, bởi ước mơ cháy bỏng: Đưa sản phẩm đất sét nung Việt Nam ra thế giới.

Gian nan hành trình thổi hồn vào đất

Vượt qua những cung đường đang được sửa và nâng cấp, mù mịt bụi đất của quốc lộ 18A qua thị xã Đông Triều, tỉnh Quảng Ninh, xe chúng tôi rẽ vào con đường được trải bê tông láng nhẵn, như dải lụa mềm chạy quanh xóm, làng trù phú, cây trái tốt tươi. Mái ngói đỏ tươi của trụ sở Công ty CP gốm Đất Việt nổi bật trong tầm mắt, bởi màu xanh cây trái, hồ nuôi cá, được điểm tô bởi những bồn hoa rực rỡ, bình yên, đẹp đến ngỡ ngàng.

Những ai đã từng gắn bó với AHLĐ Nguyễn Quang Mâu suốt quá trình ông làm lãnh đạo tại Công ty CP Viglacera Hạ Long và hôm nay, ông là Chủ tịch HĐQT Công ty CP Gốm Đất Việt, đều có chung một nhận định: Gian nan hành trình thổi hồn vào đất, đã tạo nên, một AHLĐ Nguyễn Quang Mâu – Người AHLĐ duy nhất trong ngành đất sét nung Việt Nam. Và một trong những gian khổ nhất, phải kể đến việc: Chuyển Nhà máy gạch ngói Cotto Bình Dương cùng với món nợ lớn và đang trên đà nguy cơ phá sản, về Quảng Ninh xây dựng Nhà máy Cotto Hạ Long – Một quyết định mang tính táo bạo lúc bấy giờ. Di chuyển và lắp đặt dây chuyền sản xuất công nghệ do hãng Sacmi – Italia chuyển giao, thì sẽ phải thuê chuyên gia của hãng. Nhưng, nhà máy đang nợ lớn, không đủ kinh phí, ông và ban lãnh đạo Công ty mạnh dạn quyết định: Tự di chuyển dây chuyền sản xuất, chỉ thuê chuyên gia lắp đặt tại Quảng Ninh. Để di chuyển được, ông và ban lãnh đạo, cùng đội ngũ công nhân có tay nghề cao đã tìm ra sáng kiến đơn giản nhất, đó là: phương án tháo rời từng công đoạn, bộ phận, ghi chép, đánh dấu cẩn thận từng chi tiết. Thật bất ngờ, phương án này đã thành công. Khi lắp đặt, ông cùng ban lãnh đạo và những cán bộ, công nhân sau này vận hành nhà máy lúc nào cũng có mặt trến công trường, cùng làm việc với chuyên gia của hãng. Có những lúc, họ phải tranh luận nảy lửa với chuyên gia, khi đề nghị điều chỉnh một vài bộ phận cho phù hợp. Căng thẳng và mệt mỏi nhất là lúc thử bài phối liệu, chuyên gia làm mãi, cứ xoay vần với: Vật liệu, nhiệt độ, thời tiết, độ nung. Gạch vẫn nứt và màu không đồng đều. Trước tình hình đó, ông và ban lãnh đạo bí mật tự nghiên cứu bài phối liệu và đề nghị chuyên gia cho áp dụng thử. Đáng tiếc là chuyên gia không đồng ý đề nghị của họ. Ông cùng ban lãnh đạo quyết định gây áp lực, bằng quyền của nhà đầu tư. Nếu họ không đồng ý, Công ty sẽ chấm dứt hợp đồng và họ đành phải chấp nhận. Thế là công cuộc di chuyển, lắp đặt và đưa vào vận hành sản xuất của Nhà máy gạch Cotto Hạ Long thành công. Và cũng chính Nhà máy gạch Cotto Hạ Long đã là “cú hích”, là “điểm tựa” để Công ty CP Viglacera Hạ Long bứt phá và phát triển như ngày hôm nay.

Trong căn phòng làm việc ấm áp, quanh mình là những thành phẩm của Gốm Đất Việt. Khi chúng tôi hỏi ông về dấu ấn sâu sắc của mình về nghề “thổ mộc”. Anh Hùng Lao động(AHLĐ) Nguyễn Quang Mâu nhẹ nhàng nói: “Hôm nay, khi bình an nhớ lại quãng thời gian trên 30 năm gắn bó với nghề đất sét nung, tôi thấy như một cuốn phim với đầy đủ mọi cung bậc cảm xúc của một đời người: Gian khổ, cay đắng, có nhiều khi tưởng gục ngã, buông bỏ bởi thất bại và những thành công rực rỡ đến với Công ty và cá nhân tôi”. Rồi ông trầm tư, sâu lắng: “Nếu nói sự phát triển của Viglacera Hạ Long, đi lên từ gian khó của những tồn tại và lạc hậu. Thì, sự phát triển Gốm Đất Việt như ngày hôm nay, ngoài khốc liệt của “Thương trường”, tôi thấy có quá nhiều đắng cay của “Tình người”, mà cái tình người lại dễ làm ta gục ngã nhất”.

Khi AHLĐ Nguyễn Quang Mâu còn làm lãnh đạo ở Công ty CP Viglacera Hạ Long, một số đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước đến thăm và làm việc rất tâm đắc và mong muốn mô hình như của Viglacera Hạ Long được nhân rộng trong cả nước. Đoàn lãnh đạo huyện Đông Triều sau khi thăm quan, cũng mong muốn có được những doanh nghiệp đầu tư như mô hình của Viglacera Hạ Long. Và ông cũng luôn nung nấu, ấp ủ, là, sau khi nghỉ hưu, ông sẽ triển khai xây dựng nhà máy sản xuất gạch ngói với mô hình tương tự. Năm 2008, AHLĐ Nguyễn Quang Mâu cùng ông Nguyễn Duy Hưng, là Bí thư Tỉnh ủy Quảng Ninh vừa nghỉ hưu, hùn sức sáng lập ra Công ty CP Gốm Đất Việt (Gốm Đất Việt), tại xã Tràng An, thị xã Đông Triều, tỉnh Quảng Ninh. Năm 2009, Gốm Đất Việt được xây dựng. Ngày 25/01/2010, Gốm Đất Việt ra mẻ sản phẩm đầu tiên. Khi đó tâm nguyện của ông, là: Gốm Hạ Long và Gốm Đất Việt là “2 anh em cộng sinh” trên thị trường, cùng chi phối thị trường đất nung trong nước và vươn xa thị trường thế giới. Nhưng rồi, mọi dự định của ông bị đảo ngược đến bất ngờ. Sản phẩm của Gốm Đất Việt được đưa ra thị trường chẳng bao lâu, thị bị cuốn vào cơn lốc đua hạ giá. Với một doanh nghiệp non trẻ, tỷ lệ vốn vay cao đã bị cơn lốc hạ giá cuốn, nhiều khi muốn chìm, đứng trên bờ vực phá sản. Thật cay đắng, là: Một trong những đối thủ cạnh tranh, từng là anh em “cùng thuyền”, thế rồi, chỉ vì quyền lợi riêng, đã quay lưng, ra văn bản gửi tới tất cả các đầu mối, đại lý, yêu cầu không được giới thiệu mẫu và bán hàng cho Gốm Đất Việt(!). Cơ cực hơn, khi sản phẩm sản xuất ra không bán được, nhà máy vẫn phải vận hành sản xuất, lương công nhân, lãi xuất dồn dập đổ xuống ông. Trong lúc nguy nan, thì ngân hàng không cho Gốm Đất Việt vay vốn lưu động. Vì tài sản thế chấp, ngân hàng dồn hết vào vốn vay tài sản cố định. Doanh nghiệp mà không có vốn lưu động, khác gì bị “chặt chân, tay”, khó khăn chồng chất khó khăn. Ông cho biết: “Lúc đó, ông mới thấm thía câu nói, cái khổ của người đứng mũi chịu sào mà mắc nợ, nhiều lúc muốn buông tay. Thậm chí, ông đã từng nghĩ đến phương án đóng cửa nhà máy, tuyên bố phá sản, hoặc bán lại Công ty. Rồi ông lại nghĩ, nếu như thế, danh dự của một Bí thư Tỉnh ủy và một AHLĐ sẽ bị vấy bẩn, không những mất tài sản, mà còn những người đã cùng ông “đồng cam, cộng khổ”, đã đưa cả gia đình, vợ con về Tràng An, quyết gắn bó với Gốm Đất Việt sẽ ra sao?”. Cũng vì danh dự, ông và ban lãnh đạo quyết không bán Công ty, mà, mọi người quyết tâm lấy tài sản của gia đình thế chấp ngân hàng và bán sản phẩm dưới giá thành để thu hồi vốn, có tiền tái sản xuất và trả lương cho công nhân. Và cái duyên của ông với nghề “thổ mộc” vẫn còn.

Khi hoạt động sản xuất được phát triển, có vốn và để tận dụng lượng đất không đủ tiêu chuẩn sản xuất sản phẩm cotto, tiết kiệm tài nguyên và giảm chi phí sản xuất, Gốm Đất Việt tiếp tục khởi công Nhà máy Gạch Ngói Đất Việt. Đến hôm nay, thương hiệu Gốm Đất Việt đã vững vàng trên “Thương trường”. Gương mặt ông thật rạng rỡ và tự tin nói: “Bây giờ tôi mới thật sự thấm câu “Thương trường như chiến trường”, gian nan và khốc liệt”.

 

Tâm huyết về một môi trường sản xuất gạch đất sạch đẹp và văn minh

Cùng ông đến thăm nhà máy sản xuất, chúng tôi thấy không gian thật gần gũi và thân quen, cũng vẫn cái bắt tay ấm áp, lời chào và nụ cười thân thiện của những người cán bộ và công nhân. Nhà máy sản xuất từ vật liệu là đất, mà sạch sẽ, không bẩn, không bụi, không ồn ào. Sản phẩm được chọn lựa, phân loại rồi đóng gói, xếp thành hàng đẹp đẽ. Người công nhân gọn gàng trong bộ đồng phục bảo hộ lao động. Tôi ngạc nhiên hỏi: Anh ơi, đến nhà máy mới, mà em thấy sự đầm ấm, thân thiết. AHLĐ Nguyễn Quang Mâu vui vẻ nói: “Nhà báo cảm nhận đúng, vì, Công ty lấy nguyên mẫu tác phong công nghiệp trong sản xuất ở Viglacera Hạ Long để áp dụng ở đây. Nhưng, cũng không phải là dễ được mọi người chấp nhận ngay đâu nhé”. Lời nói của ông, đưa tôi nhớ về thời kỳ ông còn làm lãnh đạo ở Viglacera Hạ Long. Khi quy chế đưa ra, là: Người bảo vệ, trước khi mở cổng đón khách, phải đưa tay chào và nở nụ cười thân thiện. Thì nhiều người phản đối ghê lắm, nào là vẽ chuyện, doanh nghiệp chứ có phải doanh trại bộ đội đâu. Rồi, người công nhân, dù đang sản xuất, cũng phải dừng và khoanh tay chào khách đến thăm, cũng bị cho là duy ý chí, người ta đang mải mê làm và biết ai mà chào. Trong phân xưởng sản xuất được trang trí những lọ hoa rực rỡ sắc màu và những bản nhạc không lời nhè nhẹ, thị bị cho là viển vông. Trồng hoa, cây cảnh và gìn giữ vệ sinh xanh, sạch, đẹp, thì bị cho là áp đặt vô lý, vì, nghề thổ mộc mà, tránh sao được sự vương vãi, bừa bộn… Qua thời gian, những quy chế tưởng chừng là vô lý và viển vông ấy, đã đem lại một môi trường có không gian “công viên trong nhà máy”, và người được thụ hưởng đầu tiên, lại chính là người lao động.

Đây là nhà ăn tập thể của Công ty và cũng trưa rồi, mời các nhà báo ăn bữa cơm công nghiệp với anh em, thầy trò chúng tôi – Ông vui vẻ nói, khi đưa chúng tôi đến dãy nhà được xây dựng rộng rãi, khang trang, ngoài hiên là dãy giá xếp ngăn nắp giày, mũ, găng tay bảo hộ. Trước cửa, công nhân xếp hàng trật tự, cùng tiến vào trong phòng ăn sạch sẽ, được trang bị điều hòa mát lạnh. Gần chục món ăn, tươi ngon, thơm nức được bày sẵn trong các khay đựng, để người lao động được tự chọn món ăn mình yêu thích. Đến gần một bạn nữ trẻ, có đôi mắt ấm áp, tôi hỏi: Em thấy bữa cơm ở Công ty thế nào? – Bạn trẻ vui vẻ nói: Chị ơi, trước khi được vào Công ty làm, nghe nói bữa cơm trong này có rất nhiều món ngon, được ăn như Tây ý, thích món gì thì lấy món đó và được đổi món hằng ngày, chúng em không tin đâu. Tôi hỏi: Giờ thì em thấy sao? - Ửng hồng đôi má, em trả lời: Em rất thích ạ, bữa cơm ở Công ty còn hơn bữa cơm thường ngày ở gia đình em rất nhiều. Bạn gái ngồi bên cạnh dụt dè nói: Các chị ơi, không chỉ là bữa ăn đâu, nhà tập thể khép kín chúng em được ở cũng sạch, đẹp, tiện nghi lắm, vì được Công ty đầu tư đồng bộ từ ti vi, quạt, bình nóng lạnh…Không khí trở nên nhộn nhịp, khi bạn trai ngồi bàn bên đi sang góp chuyện, với giọng lém lỉnh: Em thì thích nhất là, hết ca làm việc hay sau trận thể thao, chúng em được tắm nóng lạnh và xông hơi. Quần áo bảo hộ thay ra, đã có người giặt giúp, quần áo sứt chỉ, đứt cúc có người khâu vá giùm. Người thơm nức, em chỉ việc diện đồ và cưỡi ngựa sắt đến nhà bạn gái. Đố ai biết, em vừa từ nhà máy sản xuất gạch, ngói đi ra. Đến bên bạn trai, AHLĐ Nguyễn Quang Mâu ân cần như một người cha, nói: “Thế cháu đã nghe lời chú chưa, khi lao động nóng nực, mồ hôi nhiều, không được phanh áo đứng trước quạt như thế nữa nhé, cảm thì khổ đấy”. Chia tay trong tiếng đùa vui của các bạn trẻ, AHLĐ Nguyễn Quang Mâu đưa chúng tôi thăm quan khuôn viên vườn hoa trước trụ sở Công ty. Ông giới thiệu: Đây là hàng cây được một số lãnh đạo Đảng và Nhà nước trồng lưu niệm khi tới thăm và làm việc tại Công ty CP Gốm Đất Việt. Ao và hồ này là nơi đã lấy đất để sản xuất, giờ quy hoạch trồng sen và nuôi cá, tạo môi trường trong sạch, vừa đẹp phong thủy và có hương thơm, vừa có cá để ngày 23 ông Táo sẽ đánh bắt, làm quà biếu bà con hàng xóm, người lao động và liên hoan tất niên, trông thế thôi, mà hồ nhiều cá to lắm. Hôm đó, Công ty Gốm Đất Việt vui như ngày hội.

Thương hiệu Gốm Đất Việt – Hoa xương rồng trên sa mạc đã vươn xa

Sau 6 năm xây dựng và trưởng thành, giờ đây, thương hiệu Gốm Đất Việt đã mạnh và đứng vững trên thương trường, trong lòng người tiêu dùng. Bởi, chất lượng sản phẩm tốt, giá cả lại mềm, màu sắc đẹp và sản phẩm đa dạng. Nhờ cải tiến công nghệ, dây chuyền thiết bị, sản phẩm của Gốm Đất Việt đã vượt năng suất 1,4 lần, so với thiết kế. Ngoài những sản phẩm đặc trưng, Gốm Đất Việt còn có nhiều sản phẩm độc đáo, như: Ngói tráng men 7 màu, phục vụ nhu cầu phong thủy của khách hàng; các sản phẩm gạch, ngói dùng để xây dựng đình, đền, chùa theo mẫu bảo tồn di tích, công trình tâm linh; gạch ốp treo tường cung cấp cho thị trường nước ngoài... Hiện nay, sản phẩm của Gốm Đất Việt đã có mặt trên 63 tỉnh thành và 40 quốc gia, vùng lãnh thổ. Doanh thu năm 2016 của Công ty dự kiến xấp xỉ 600 tỷ đồng, đảm bảo ổn định cuộc sống cho gần 1.200 cán bộ, công nhân viên, với mức lương bình quân người lao động từ 6 – 8 triệu đồng/người/tháng và luôn làm tròn nghĩa vụ tài chính với Nhà nước. Riêng năm 2016, Gốm Đất Việt đóng góp vào ngân sách nhà nước gần 90 tỷ đồng và gần 1tỷ đồng cho các quỹ xã hội. Sản phẩm của Gốm Đất Việt đã 2 lần nhận giải Sao vàng Đất Việt; giải thưởng Chất lượng Quốc gia; là một trong 5 doanh nghiệp có tốc độ tăng trưởng nhanh nhất Việt Nam năm 2013…Anh nhà báo cùng đoàn trân trọng: Anh à, nếu được nói một câu chân tình, em sẽ tặng anh và Gốm Đất Việt lời tặng: “Thương hiệu Gốm Đất Việt – Hoa xương rồng đang rực rỡ trên sa mạc”. AHLĐ Nguyễn Quang Mâu cười hiền, nói: “Cuộc đời tôi, có lương duyên với nghề “Thổ mộc”, chìm, nổi với nghiệp. Tôi tâm đắc với bài hát “Người Doanh nhân”, của nhạc sĩ Trần Tiến, lời bài hát như gan ruột của một người doanh nhân được nhạc sĩ kết lời, phổ nhạc. Có được một Gốm Đất Việt vững mạnh ngày hôm nay, tôi vô cùng cám ơn tất cả cán bộ, công nhân viên đã cùng đồng hành, gắn bó và đóng góp sức mình để xây dựng Công ty ngày càng phát triển”. Và ông khe khẽ hát: “Một đời Doanh nhân đắng cay và thăng trầm. Một đời sóng gió lái con thuyền đi tới. Một đời người lính chiến trinh thương trường. Một đời nghệ sĩ khát khao tìm kiếm. Đồng tiền biến hình có đây mà trắng tay. Thuyền không lớn, sao vội ra khơi. Chí không cao, sao cùng thế giới. Dân không giàu, sao mà nước mạnh. Lòng không bền, sao làm doanh nhân. Bao nhiêu năm để có một ngày, hạnh phúc nhìn cơ đồ hôm nay. Bao nhiêu năm cạn chén rượu này, chợt thấy mình tóc bạc không hay”.

                                                                                   Ánh Nguyệt